แพ้เป็นพระชนะเป็นมาร
หมายถึง: ยอมลดการเอาชนะเพื่อให้เรื่องสงบย่อมดีกว่าฝืนเถียงหรือแก้แค้นจนปัญหาลุกลาม สุภาษิตใช้ภาพพระแทนความสงบและมารแทนแรงที่ก่อความขัดแย้ง ไม่ได้หมายความว่าผู้แพ้ทุกเรื่องเป็นคนดีหรือผู้ชนะทุกคนเป็นคนเลว
วิธีนำไปใช้: ใช้เตือนในเรื่องทะเลาะเบาะแว้งที่ยิ่งต่อปากต่อคำยิ่งเสียหาย เช่น ยุติการประชดกันแล้วหันมาแก้ปัญหา ไม่ควรใช้บังคับผู้เสียหายให้ยอมสละสิทธิหรือยอมถูกกระทำซ้ำ การวางเรื่องเอาชนะยังทำพร้อมกับการหาทางออกที่เป็นธรรมได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
Choose peace over winning an argument.
คำอ่าน: ❬ชูซ-พีซ-โอ-เวอร์-วิน-นิง-แอน-อาร์-กิว-เมินต์❭
คำแปลเลือกบริบทการโต้เถียงเพื่อให้เห็นว่าชัยชนะที่สุภาษิตเตือนคือการเอาชนะคะคาน ไม่ใช่การชนะการแข่งขันหรือการได้รับความเป็นธรรมโดยทั่วไป
คำแปลแบบตรงตัว
The loser is a monk; the winner is a demon.
คำอ่าน: ❬เดอะ-ลู-เซอร์-อิซ-อะ-มังก์-เดอะ-วิน-เนอร์-อิซ-อะ-ดี-เมิน❭
ผู้แพ้เป็นพระ ส่วนผู้ชนะเป็นมาร เป็นภาพเปรียบคู่ตรงข้ามที่นำความแพ้ชนะไปผูกกับบทบาททางศีลธรรม
สำนวนภาษาอังกฤษใกล้เคียง
rise above it
คำอ่าน: ❬ไรซ์-อะ-บัฟ-อิต❭
ความหมาย: ไม่ปล่อยให้เรื่องร้ายหรือการยั่วยุทำให้ตนเสียอารมณ์หรือประพฤติไม่ดี เป็นรูปใช้ของวลี rise above something ใกล้กับคำไทยด้านไม่ต่อความขัดแย้ง แต่ไม่ได้หมายถึงยอมแพ้หรือหยุดการเรียกร้องเสมอไป
ตัวอย่างบทสนทนา
A: The discussion about the playlist has turned into personal digs. I want to win this argument.
(แปล: เรื่องเลือกเพลงกลายเป็นประชดกันแล้ว ฉันอยากเถียงให้ชนะ)
B: Rise above it. Don't trade insults; suggest taking turns choosing the songs instead.
(แปล: แพ้เป็นพระชนะเป็นมาร ไม่ต้องต่อคำประชด ลองเสนอให้สลับกันเลือกเพลงดีกว่า)
สำนวนนี้ในภาษาอื่นๆ
[Chinese] - ภาษาจีนกลาง
❬ทุ่ย-อี๋-ปู้-ไห่-คั่ว-เทียน-คง❭
ถอยสักก้าวแล้วเห็นทะเลและท้องฟ้ากว้าง ความหมาย ผ่อนปรนแล้วอาจพบทางออกแทนทางตัน ใกล้กับแพ้เป็นพระชนะเป็นมารในแง่ยอมลดการเอาชนะเพื่อความสงบ แต่ไม่ได้ตัดสินว่าผู้แพ้ดีหรือผู้ชนะชั่ว
[Japanese] - ภาษาญี่ปุ่น
❬มะ-เคะ-รุ-งะ-คะ-จิ❭
การยอมแพ้กลับเป็นชัยชนะ ความหมาย ยอมให้คู่กรณีชนะเฉพาะหน้า เพื่อเลี่ยงการทะเลาะและได้ผลที่ดีกว่าในระยะยาว ใกล้กับแพ้เป็นพระชนะเป็นมาร โดยเน้นผลดีท้ายที่สุด
[Korean] - ภาษาเกาหลี
❬ชี-นึน-คอ-ชี-อี-กี-นึน-คอ-ชี-ดา❭
การยอมแพ้นั่นแหละคือการชนะ ความหมาย ยอมถอยเพื่อไม่ให้เรื่องบานปลายและรักษาผลที่ดีกว่า ใกล้กับแพ้เป็นพระชนะเป็นมารในด้านไม่ดันทุรังเอาชนะเฉพาะหน้า
[Russian] - ภาษารัสเซีย
❬ฮุ-โดย-เมียร์-ลูช-เช-โดบ-รึย-โซ-รึ❭
สันติที่ไม่สมบูรณ์ยังดีกว่าการทะเลาะเต็มรูปแบบ ความหมาย ยอมประนีประนอมเพื่อไม่ให้ความขัดแย้งลุกลาม ใกล้กับแพ้เป็นพระชนะเป็นมารในด้านไม่ยึดการเอาชนะเฉพาะหน้า
