ฟ้าสูงแผ่นดินต่ำ
หมายถึง: รู้จักกาลเทศะและวางตัวให้เหมาะกับสถานะ บทบาท หรือความสัมพันธ์ของคนในสถานการณ์นั้น
วิธีนำไปใช้: มักใช้เตือนเรื่องการพูดหรือแสดงกิริยาต่อผู้ใหญ่และผู้มีหน้าที่รับผิดชอบ มีนัยเรื่องลำดับสูงต่ำจึงอาจฟังเป็นการกดผู้อื่นได้ ควรชี้มารยาทที่ต้องการให้ชัด และไม่ใช้ปิดกั้นการแสดงความเห็นอย่างสุภาพ
คำแปลภาษาอังกฤษ
Know how to behave appropriately in a social hierarchy.
คำอ่าน: ❬โนว์-ฮาว-ทู-บิ-เฮฟ-อะ-โพร-พรี-เอิท-ลี-อิน-อะ-โซ-เชิล-ไฮ-อะ-ราร์-คี❭
คำแปลรักษานัยการวางตัวตามลำดับบทบาท ไม่ได้เป็นข้อสรุปว่าคนที่อยู่ในสถานะต่ำกว่ามีคุณค่าน้อยกว่า
คำแปลแบบตรงตัว
The sky is high and the earth is low.
คำอ่าน: ❬เดอะ-สกาย-อิซ-ไฮ-แอนด์-ดิ-เอิร์ธ-อิซ-โลว์❭
ฟ้าอยู่สูง ส่วนแผ่นดินอยู่ต่ำลงมา
สำนวนภาษาอังกฤษใกล้เคียง
know your place
คำอ่าน: ❬โนว์-ยัวร์-เพลซ❭
ความหมาย: ยอมรับและวางตัวตามสถานะของตนในกลุ่มหรือสังคม มีนัยเรื่องลำดับสูงต่ำคล้ายไทย แต่เมื่อพูดสั่งคนอื่นอาจฟังดูดูแคลนหรือห้ามก้าวหน้า จึงต้องใช้ด้วยความระวัง
ตัวอย่างบทสนทนา
A: He said, “You need to know your place,” after I interrupted the chair.
(แปล: เขาบอกให้ฉันรู้จักฟ้าสูงแผ่นดินต่ำ เพราะฉันขัดจังหวะประธาน)
B: If he wanted you to wait your turn, he could have said so politely.
(แปล: ถ้าเขาต้องการให้รอจังหวะพูด ก็บอกตรง ๆ อย่างสุภาพได้)
สำนวนนี้ในภาษาอื่นๆ
[Japanese] - ภาษาญี่ปุ่น
❬มิ-โนะ-โฮ-โดะ-โอะ-ชิ-รุ❭
รู้ขอบเขตของตน ความหมาย รู้ฐานะและกำลังของตนแล้วประพฤติให้เหมาะสม ใกล้กับไทยด้านการรู้ที่ต่ำที่สูง แต่ญี่ปุ่นครอบคลุมการไม่ตั้งความหวังเกินความสามารถด้วย
[French] - ภาษาฝรั่งเศส
❬เรส-เต-อา-ซา-ปลาส❭
อยู่ในที่ของตน ความหมาย วางตัวอยู่ในขอบเขตที่มารยาทหรือบทบาทกำหนด ใกล้กับไทยด้านกาลเทศะ แต่ถ้าใช้สั่งผู้อื่นอาจฟังเป็นการกดให้อยู่ในฐานะเดิม
[Russian] - ภาษารัสเซีย
❬ซนัต-สวา-โย-เมส-ตา❭
รู้ที่ของตนเอง ความหมาย ปฏิบัติตนให้สอดคล้องกับสถานะในกลุ่ม มีนัยลำดับบทบาทคล้ายไทย และอาจฟังดูดูแคลนเมื่อใช้เป็นคำสั่งต่อผู้อื่น
