เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม
หมายถึง: เมื่อไปอยู่ในถิ่นหรือกลุ่มสังคมใด ควรปรับการวางตัวให้สอดคล้องกับธรรมเนียมของที่นั้น เพื่ออยู่ร่วมกับคนอื่นได้อย่างเหมาะสม
วิธีนำไปใช้: ใช้แนะนำผู้ที่ไปต่างถิ่น เริ่มงานใหม่ หรือเข้าร่วมกิจกรรมให้สังเกตมารยาทของเจ้าถิ่นก่อนปฏิบัติ ไม่จำเป็นต้องทำตามพฤติกรรมที่ก่อความเดือดร้อนเพียงเพราะคนส่วนใหญ่ทำกัน
คำแปลภาษาอังกฤษ
Adapt to the customs of the place you visit.
คำอ่าน: ❬อะ-แดปต์-ทู-เดอะ-คัส-เทิมซ-อัฟ-เดอะ-เพลซ-ยู-วิ-ซิท❭
ใช้กล่าวถึงการปรับตัวตามธรรมเนียมและมารยาทของสถานที่ คำว่า customs คือขนบปฏิบัติ ไม่ได้จำกัดเฉพาะกฎหมาย
คำแปลแบบตรงตัว
When entering a town of squinting people, squint along with them.
คำอ่าน: ❬เว็น-เอน-เทอะ-ริง-อะ-ทาวน์-อัฟ-สควิน-ทิง-พี-เพิล-สควินต์-อะ-ลอง-วิธ-เธ็ม❭
เมื่อเข้าเมืองที่ผู้คนหลิ่วตา ก็หลิ่วตาตามคนในเมืองนั้น
สำนวนภาษาอังกฤษใกล้เคียง
When in Rome, do as the Romans do
คำอ่าน: ❬เว็น-อิน-โรม-ดู-แอซ-เดอะ-โร-เมินซ-ดู❭
ความหมาย: เมื่ออยู่ในที่ใด ให้ทำตามธรรมเนียมของคนที่นั่น ใกล้เคียงสำนวนไทยโดยตรง ใช้กับกลุ่มสังคมหรือสภาพแวดล้อมใหม่ได้ด้วย ไม่ได้หมายถึงกรุงโรมเท่านั้น
ตัวอย่างบทสนทนา
A: Everyone takes their shoes off here. Should we do the same?
(แปล: บ้านนี้ถอดรองเท้าก่อนเข้าทุกคนเลย เราต้องถอดด้วยไหม)
B: Yes. When in Rome, do as the Romans do. Let's follow our host's custom.
(แปล: ถอดสิ เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม ทำตามธรรมเนียมเจ้าของบ้านไว้ก่อน)
สำนวนนี้ในภาษาอื่นๆ
[Chinese] - ภาษาจีนกลาง
❬รู่-เซียง-สุย-สู❭
เข้าเมืองใดก็ทำตามธรรมเนียมเมืองนั้น ความหมาย ปรับตัวตามขนบของสถานที่หรือสังคมที่ไปอยู่ ใกล้กับคำเตือนไทยเรื่องการวางตัวให้เข้ากับคนในถิ่นนั้น
[Japanese] - ภาษาญี่ปุ่น
❬โก-นิ-อิต-เตะ-วะ-โก-นิ-ชิ-ตะ-งะ-เอะ❭
เข้าไปในถิ่นใดก็จงทำตามถิ่นนั้น ความหมาย เมื่ออยู่ในสถานที่หรือกลุ่มใหม่ควรปฏิบัติตามธรรมเนียมของที่นั่น ใกล้เคียงสำนวนไทยโดยตรง
[Korean] - ภาษาเกาหลี
❬โร-มา-เอ-คา-มยอน-โร-มา-พอ-บึล-ตา-รือ-รา❭
เมื่อไปกรุงโรม จงทำตามกฎของกรุงโรม ความหมาย ให้เคารพวัฒนธรรมและธรรมเนียมของสถานที่ที่ไปอยู่ ใช้เป็นสุภาษิตที่รู้จักในภาษาเกาหลี แม้ใช้ภาพกรุงโรมแทนเมืองตาหลิ่ว
[Spanish] - ภาษาสเปน
❬อะ-ยา-ดน-เด-ฟเว-เรส-อัส-โล-เก-บเย-เรส❭
ไปที่ใด จงทำอย่างที่เห็นในที่นั้น ความหมาย ปรับการปฏิบัติให้เข้ากับธรรมเนียมของชุมชนที่ไปอยู่ ใจความตรงกับสำนวนไทย รูปกริยาโบราณยังคงอยู่ในสุภาษิต
[French] - ภาษาฝรั่งเศส
❬อา-รอม-อง-แฟ-กอม-เล-รอ-แม็ง❭
เมื่ออยู่โรม เราทำอย่างชาวโรมัน ความหมาย เมื่ออยู่ในที่ใดก็ปรับตัวตามธรรมเนียมของคนที่นั่น เป็นรูปหนึ่งของสุภาษิตฝรั่งเศสที่ใช้เมืองโรมเป็นภาพเปรียบ
[Russian] - ภาษารัสเซีย
❬ฟ-ชู-ฌอย-มะ-นะ-สตืร์-ซะ-สวะ-อีม-อุ-สตา-วัม-นิ-โฮ-ดิต❭
อย่าเข้าอารามของผู้อื่นพร้อมกฎของตนเอง ความหมาย ไม่ควรนำธรรมเนียมของตนไปบังคับเจ้าถิ่น ควรเคารพกติกาของที่ที่ไปอยู่ ใกล้กับสำนวนไทย แต่เน้นการไม่ยัดเยียดกฎของตัวเอง
