น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย
หมายถึง: คำพูดตรงหรือฟังไม่รื่นหูอาจเป็นประโยชน์และไม่ทำร้ายเรา ส่วนคำพูดหวานที่ฟังสบายอาจซ่อนเจตนาไม่ดีหรือทำให้หลงเชื่อจนเสียหาย
วิธีนำไปใช้: ใช้เตือนให้พิจารณาเจตนาและเนื้อหาของคำพูดมากกว่าน้ำเสียงเพียงอย่างเดียว ไม่ได้ยกย่องการด่าทอหรือเหมาว่าคำพูดสุภาพเป็นอันตราย เป็นภาพเปรียบ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงเรื่องอุณหภูมิน้ำที่เหมาะกับปลา
คำแปลภาษาอังกฤษ
Blunt advice may help, while sweet words may harm.
คำอ่าน: ❬บลันต์-แอด-ไวซ์-เมย์-เฮลป์-ไวล์-สวีต-เวิร์ดซ์-เมย์-ฮาร์ม❭
ใช้ may เพื่อเปิดให้พิจารณาแต่ละกรณี คำแปลไม่ได้บอกว่าคำพูดแข็งกร้าวทุกคำมาจากความหวังดี
คำแปลแบบตรงตัว
In hot water, fish live; in cool water, fish die.
คำอ่าน: ❬อิน-ฮอต-วอ-เทอร์-ฟิช-ลิฟ-อิน-คูล-วอ-เทอร์-ฟิช-ดาย❭
ปลาอยู่รอดในน้ำร้อน แต่กลับตายในน้ำเย็น เป็นภาพที่วางผลตรงข้ามกับสิ่งที่คาด
สำนวนภาษาอังกฤษใกล้เคียง
be cruel to be kind
คำอ่าน: ❬บี-ครู-เอิล-ทู-บี-ไคน์ด❭
ความหมาย: ทำสิ่งที่อีกฝ่ายไม่ชอบเพื่อหวังผลดีแก่เขาในระยะยาว ใกล้กับด้านคำเตือนที่ฟังแล้วเจ็บแต่ช่วยได้ ส่วนคำไทยยังเตือนอีกด้านเรื่องคำหวานที่อาจมีโทษ ไม่ใช้สำนวนอังกฤษนี้เป็นข้ออ้างทำร้ายหรือดูหมิ่นผู้อื่น
ตัวอย่างบทสนทนา
A: Why did he point out so many flaws? Everyone else said the work was good.
(แปล: ทำไมเขาบอกข้อผิดพลาดเยอะจัง คนอื่นยังชมว่างานดีเลย)
B: Sometimes you have to be cruel to be kind. His honest feedback gives us time to fix the problems.
(แปล: น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย คำเตือนตรง ๆ อาจช่วยให้เราแก้ทัน)
สำนวนนี้ในภาษาอื่นๆ
[Chinese] - ภาษาจีนกลาง
❬จง-เหยียน-นี่-เอ่อร์❭
คำเตือนจริงใจขัดหู ความหมาย คำแนะนำที่หวังดีมักฟังแล้วไม่สบายใจ ใกล้กับด้านคำพูดตรงที่เป็นประโยชน์ของคำไทย แต่จีนไม่ได้กล่าวถึงคำหวานที่อาจทำร้ายในวลีนี้
[Japanese] - ภาษาญี่ปุ่น
❬เรียว-ยะ-คุ-วะ-คุ-จิ-นิ-นิ-งะ-ชิ❭
ยาดีมีรสขมในปาก ความหมาย คำแนะนำที่มีประโยชน์อาจฟังแล้วเจ็บใจ ใกล้กับด้านคำเตือนตรง ๆ ของคำไทย ไม่ได้สรุปว่าคำพูดรุนแรงทุกคำมีประโยชน์
[Spanish] - ภาษาสเปน
❬เกียน-เบียน-เต-เกีย-เร-เต-อา-รา-โย-ราร์❭
คนที่รักเธอดีจะทำให้เธอร้องไห้ ความหมาย ผู้หวังดีอาจตักเตือนข้อผิดพลาดจนเราเสียใจ ใกล้กับด้านคำเตือนที่เป็นประโยชน์ของคำไทย ใช้กับการเตือนอย่างมีเหตุผล ไม่ใช่ข้ออ้างสำหรับการทำร้ายหรือดูหมิ่น