ตำข้าวสารกรอกหม้อ
หมายถึง: หาเลี้ยงชีพได้เพียงพอกินไปแต่ละมื้อ ไม่มีเหลือเตรียมไว้ข้างหน้า หรือใช้กับการทำงานที่ทำเพียงให้เสร็จผ่านไปครั้งหนึ่งโดยยังไม่เตรียมการระยะยาว
วิธีนำไปใช้: ใช้เล่าการดำรงชีวิตที่ต้องหาเงินมารองรับรายจ่ายเฉพาะหน้า หรือวิจารณ์การทำงานแบบแก้ปัญหาให้ผ่านไปแต่ละครั้ง ควรแยกสองบริบทนี้ให้ชัด เพราะคนที่รายได้พอใช้วันต่อวันอาจทำงานหนักและไม่มีโอกาสสะสมเงิน ไม่ได้แปลว่าขาดความพยายามเสมอไป
คำแปลภาษาอังกฤษ
Get by from one day to the next.
คำอ่าน: ❬เก็ท-บาย-ฟรอม-วัน-เดย์-ทู-เดอะ-เน็คซ์ท❭
คำแปลนี้เน้นการประคองชีวิตผ่านไปวันต่อวัน หากพูดถึงการทำงานให้พ้นครั้ง ๆ ควรขยายว่าทำเท่าที่จำเป็นเฉพาะหน้าโดยไม่มีแผนระยะยาว
คำแปลแบบตรงตัว
Pound rice just to fill a pot.
คำอ่าน: ❬พาวนด์-ไรซ์-จัสท์-ทู-ฟิล-อะ-พ็อท❭
ตำข้าวสารให้ได้ปริมาณพอกรอกลงในหม้อ
สำนวนภาษาอังกฤษใกล้เคียง
live from hand to mouth
คำอ่าน: ❬ลิฟ-ฟรอม-แฮนด์-ทู-เมาธ์❭
ความหมาย: มีรายได้เพียงพอเลี้ยงชีพ ไม่มีเหลือเก็บหรือสำรอง ใกล้กับนัยหาเลี้ยงปากท้องไปแต่ละมื้อของสำนวนไทย แต่ไม่ครอบคลุมการทำงานให้เสร็จเฉพาะครั้งที่ไม่ได้เกี่ยวกับรายได้
ตัวอย่างบทสนทนา
A: Have you been able to save anything? You've been working almost every day.
(แปล: ช่วงนี้เก็บเงินได้บ้างไหม เห็นรับงานแทบทุกวัน)
B: I still live from hand to mouth. Food and rent take up everything I earn.
(แปล: ยังไม่ได้เลย รายได้พอแค่ตำข้าวสารกรอกหม้อ จ่ายค่ากินอยู่ก็หมดแล้ว)
สำนวนนี้ในภาษาอื่นๆ
[Chinese] - ภาษาจีนกลาง
❬เต๋อ-กั้ว-เฉี่ย-กั้ว❭
พอผ่านไปได้ก็ปล่อยให้ผ่านไป ความหมาย ใช้ชีวิตหรือทำงานให้ผ่านไปโดยไม่คิดวางแผนระยะยาว ใกล้กับนัยทำพอเสร็จไปครั้งหนึ่งของสำนวนไทย มีน้ำเสียงตำหนิมากกว่าการบอกฐานะรายได้อย่างเป็นกลาง
[Japanese] - ภาษาญี่ปุ่น
❬โซะ-โนะ-ฮิ-กุ-ระ-ชิ❭
ใช้ชีวิตไปในวันนั้น ความหมาย หาได้เท่าไรก็ใช้เลี้ยงชีพในแต่ละวัน หรือใช้ชีวิตโดยไม่วางแผนข้างหน้า ใกล้กับทั้งนัยปากท้องและนัยไม่เตรียมระยะยาวของสำนวนไทย
[Spanish] - ภาษาสเปน
❬บิ-บีร์-อัล-ดี-อา❭
ใช้ชีวิตไปทีละวัน ความหมาย ใช้รายได้ที่หาได้ไปกับการดำรงชีวิตจนไม่เหลือเก็บ ใกล้กับนัยหาเลี้ยงชีพไปแต่ละมื้อ แต่ไม่ใช้แทนการทำงานให้เสร็จเฉพาะครั้งโดยอัตโนมัติ
[French] - ภาษาฝรั่งเศส
❬วีฟร์-โอ-ชูร์-เลอ-ชูร์❭
ใช้ชีวิตวันต่อวัน ความหมาย มีเพียงรายได้แต่ละวันไว้เลี้ยงชีพ หรือใช้ชีวิตโดยไม่คำนึงถึงวันข้างหน้า ต้องดูบริบทว่าเน้นความจำกัดทางรายได้หรือการไม่เตรียมอนาคต
[Russian] - ภาษารัสเซีย
❬ชิต-อัด-ซาร์-ปลา-ตื-ดา-ซาร์-ปลา-ตื❭
อยู่จากเงินเดือนครั้งหนึ่งถึงครั้งถัดไป ความหมาย ใช้รายได้พอประคองตัวไปจนถึงเงินเดือนงวดถัดไป ไม่มีเงินสำรอง ใกล้กับนัยพอกินพอใช้ของสำนวนไทย แต่ภาพเปรียบเทียบเป็นรอบเงินเดือนแทนมื้ออาหาร
