ตาลยอดด้วน
หมายถึง: ใช้เปรียบคนที่ไม่อาจเจริญก้าวหน้าต่อไปได้ นอกจากนี้ยังมีความหมายตามการใช้เดิมว่าผู้ไม่มีบุตรสืบสกุล และใช้ในบริบทพระภิกษุผู้ต้องอาบัติปาราชิกซึ่งไม่อาจกลับมาบวชเป็นภิกษุได้อีก ต้องดูบริบทจึงจะรู้ว่าหมายถึงนัยใด
วิธีนำไปใช้: เมื่อต้องการกล่าวถึงความก้าวหน้าที่ไปต่อไม่ได้ ควรบอกให้ชัดว่าเป็นเรื่องงานหรือเส้นทางใด เพราะสำนวนนี้มีความหมายเฉพาะด้านอื่นด้วย มีน้ำเสียงรุนแรงและอาจกระทบผู้ถูกกล่าวถึง จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ตีตราคนที่ไม่มีบุตรหรือสรุปคุณค่าชีวิตของใครจากโอกาสที่ติดขัด
คำแปลภาษาอังกฤษ
A person with no prospect of further advancement.
คำอ่าน: ❬อะ-เพอร์-เซิน-วิธ-โน-พรอส-เพ็คท์-อัฟ-เฟอร์-เธอร์-แอด-วานซ์-เมินท์❭
คำแปลนี้เลือกนัยเรื่องไม่อาจก้าวหน้าต่อไป ไม่ครอบคลุมนัยเรื่องผู้สืบสกุลหรือบริบทพระภิกษุ หากต้นฉบับใช้ในนัยเหล่านั้นต้องแปลตามบริบทโดยตรง
คำแปลแบบตรงตัว
A palm tree with its top cut off.
คำอ่าน: ❬อะ-พาม-ทรี-วิธ-อิทส์-ทอป-คัท-ออฟ❭
ต้นตาลที่ส่วนยอดขาดหรือถูกตัดด้วนไป
สำนวนภาษาอังกฤษใกล้เคียง
at a dead end
คำอ่าน: ❬แอท-อะ-เดด-เอนด์❭
ความหมาย: อยู่ในทางตันที่ไม่เห็นช่องทางก้าวหน้าต่อ ใช้เทียบกับนัยเรื่องอนาคตหรือความก้าวหน้าของสำนวนไทยเท่านั้น วลีอังกฤษใช้กับสถานการณ์และงานได้กว้างกว่า และไม่จำเป็นต้องสรุปว่าผู้นั้นหมดโอกาสทุกด้านตลอดชีวิต
ตัวอย่างบทสนทนา
A: If I stay in this position, there won't be any chance of promotion or development.
(แปล: อยู่ตำแหน่งนี้ต่อก็ไม่มีทางได้เลื่อนหรือพัฒนางานแล้ว)
B: If you're at a dead end in this job, it may be time to look for a role with more opportunities.
(แปล: ถ้าเส้นทางเดิมทำให้รู้สึกเป็นตาลยอดด้วน ลองมองหางานที่เปิดโอกาสกว่านี้)
สำนวนนี้ในภาษาอื่นๆ
[Chinese] - ภาษาจีนกลาง
❬ฉยง-ถู-ม่อ-ลู่❭
หนทางสิ้นสุดจนถึงปลายทางตัน ความหมาย อยู่ในภาวะคับขันจนไม่มีทางไปต่อ ใกล้กับนัยไม่อาจก้าวหน้าของสำนวนไทยเท่านั้น ไม่ครอบคลุมนัยเรื่องผู้สืบสกุลหรือพระภิกษุ
[Japanese] - ภาษาญี่ปุ่น
❬ฮัป-โป-ฟุ-ซะ-กะ-ริ❭
ถูกปิดกั้นทั้งแปดทิศ ความหมาย ติดขัดทุกทางจนไม่รู้จะดำเนินการอย่างไร ใกล้กับนัยไร้ทางก้าวหน้าของสำนวนไทย แต่ใช้บอกสถานการณ์ชั่วคราวที่อาจหาทางออกได้ด้วย
[Korean] - ภาษาเกาหลี
❬มัก-ตา-รึน-กล-มก❭
ตรอกที่ไปต่อไม่ได้ ความหมาย สถานการณ์คับขันที่ไม่มีทางเดินหน้าหรือแก้ไขต่อ ใช้เทียบเฉพาะนัยทางตันในความก้าวหน้า ไม่ครอบคลุมความหมายเฉพาะอื่นของสำนวนไทย
[Spanish] - ภาษาสเปน
❬กา-เย-คอน-ซิน-ซา-ลี-ดา❭
ตรอกที่ไม่มีทางออก ความหมาย สถานการณ์ที่ไม่เห็นทางแก้หรือเดินหน้าต่อไม่ได้ ใกล้กับนัยไม่ก้าวหน้าของสำนวนไทย แต่ใช้กับปัญหาและการเจรจาได้ด้วย
[French] - ภาษาฝรั่งเศส
❬แอทร-ดอง-ซูน-แอ็ง-ปาส❭
อยู่ในทางที่ไม่มีทางออก ความหมาย อยู่ในสถานการณ์ที่ไม่มีทางออกที่ดีหรืออยู่ในงานที่ไม่พาไปไหน ใช้เทียบกับนัยเรื่องความก้าวหน้าเท่านั้น ไม่สื่อถึงผู้สืบสกุลหรือพระภิกษุ
[Russian] - ภาษารัสเซีย
❬ไซ-ตี-ฟ-ตู-ปิก❭
เดินเข้าไปในทางตัน ความหมาย ตกอยู่ในภาวะที่ไม่เห็นทางออกหรือไม่สามารถเดินหน้าต่อ ใช้เทียบกับนัยเรื่องความก้าวหน้าของสำนวนไทย โดยไม่ครอบคลุมนัยเฉพาะอีกสองอย่าง